काठमाडौं | हरेक वर्ष फेब्रुअरी १४ का दिन संसारभर प्रेम दिवस (भ्यालेन्टाइन्स डे) मनाइन्छ। पछिल्ला वर्षहरूमा नेपाली समाजमा पनि यस दिवसको लोकप्रियता बढ्दै गएको छ। विशेष गरी युवा पुस्ताबीच प्रेम दिवसलाई आधुनिक प्रेमको उत्सवका रूपमा मनाउने चलन देखिन्छ।
परम्परागत रूपमा नेपाली समाज प्रेमलाई परिवारको सहमति, सामाजिक मूल्य-मान्यता र संस्कृतिसँग जोडेर हेर्ने गर्छ। तर, बदलिंदो समय र पश्चिमी प्रभावका कारण प्रेम दिवसलाई युवाले खुलेर अपनाउन थालेका छन्।
सहरका रेस्टुरेन्ट, क्याफे, र उपहार पसलहरूमा प्रेम दिवस विशेष अफर देखिन्छ। सामाजिक सञ्जालमा पनि जोडीहरूले आफ्नो प्रेम व्यक्त गर्ने क्रम बढ्दो छ। तथापि, केही रूढिवादी सोच भएका समुदायमा अझै प्रेम दिवसलाई विदेशी संस्कृति भनी आलोचना गरिन्छ।
परिवर्तनशील दृष्टिकोण:
नेपालका शिक्षित युवाहरू प्रेमलाई व्यक्तिगत स्वतन्त्रताको रूपमा लिइरहेका छन्। प्रेम दिवसलाई उनीहरूले आफ्नो सम्बन्धलाई मजबुत बनाउन, प्रेम व्यक्त गर्न र जीवनसाथीसँग रमाइलो समय बिताउने अवसरका रूपमा उपयोग गरिरहेका छन्।
तर, समाजका केही हिस्सा अझै पनि प्रेम दिवसलाई पश्चिमी प्रभावको रूपमा हेर्छन्। विशेष गरी ग्रामीण क्षेत्रहरूमा यसलाई खुलेर मनाउने संस्कार सामान्य छैन। तथापि, इन्टरनेट र प्रविधिको प्रयोगले सहर तथा गाउँबीचको भिन्नता क्रमशः कम गर्दै लगेको छ।
प्रेम दिवस केवल प्रेमी-प्रेमिकाका लागि मात्र होइन, पारिवारिक प्रेम, दाजुभाइ-दिदीबहिनीबीचको प्रेम तथा साथीभाइहरूसँगको आत्मीय सम्बन्ध सुदृढ पार्ने अवसर पनि बन्न सक्छ।
युवाहरूले प्रेम दिवसलाई नेपाली मौलिक संस्कृति अनुरूप मनाउन थालेका छन्। सामाजिक सञ्जालमा माटोको गन्ध समेटिएको प्रेम कथा, परम्परागत पहिरनमा प्रेम दिवस मनाएको तस्बिरहरू तथा लोकगीतहरूमा प्रेम अभिव्यक्त गर्ने प्रवृत्ति पनि बढ्दो छ।
समय र समाज परिवर्तनशील हुन्छ। नेपाली समाजमा प्रेम दिवसको प्रभाव क्रमशः बढ्दै गइरहेको छ। यो दिवसलाई केवल पश्चिमी प्रभावको रूपमा नभई नेपाली संस्कृतिसँग मिश्रण गरेर मनाउनु राम्रो हुनेछ। प्रेम कुनै सीमित दायरा वा दिनमा मात्र सीमित नभई, हरेक दिन सच्चा प्रेम, विश्वास, र इमान्दारिताको सम्मान गरिनु पर्छ।
